قالب شعری چامک

قالب شعری چامک

چامک یا شعر کوتاه نوین چیست؟

چامه در زبان شیرین پارسی به معنی شعر می باشد. و چامک به معنی شعر کوتاه، نام انتخابی است برای شعر کوتاه اصیل ایرانی (شعر دیروز نیاز امروزی).

اما شعر کوتاه ایرانی یا چامک چه مشخصاتی دارد؟
بطور کلی چامک ها در همه ی قالب ها و مانیفست های نوینِ شعر کوتاه ، علاوه بر ذات شعر بودن و صیقل خوردگی ، دارای مشخصات مشترک زیر هستند:
۱- ایجاز یا موجز بودن ( خلاصگی ، کوتاهی، اقتصاد واژه گان)
۳- سادگی و امروزی بودن
۴- احساس و خیال یا منطق شعری
۵- ارتباط عمودی و افقی
۶- ضربه و کوبش

– فرق بین شعر کوتاه کلاسیک و شعر کوتاه چامک در چیست؟
شعر کوتاه کلاسیک در همه ی قالبهای کلاسیک ، موزون ،مقفی و دارای تساوی عروضی می باشند و واژه های آن عموما کهن می باشند. اما چامک فاقد قافیه و ردیف بوده و عموما نیمایی یا سپیدِ بدونِ وزن سروده می شوند ، اما موسیقی و خوانش منظم در آن اعمال می شود تا از حالت شعریت خارج نشود. در چامک ها غالبا از واژه ها و اصطلاحات امروزی استفاده می شود.

– در چامک ها ، پایان هر سطر یا بند کجاست؟
در شعر کوتاه ایرانی ( یا چامک ) به جای مصرع ( که در شعر کلاسیک است) ، سطر یا فصل یا بند گفته می شود. پایان هر سطر، جایی ست که جمله در خوانش و دکلمه به مکث یا ایست یا ساکن یا سکته برسد.. یعنی جایی که در خوانش و دکلمه، جمله تمام می شود و به مکث می رسد. جایی که کلمه ی آخر جمله دارای فتحه و کسره و و ضمه نباشد.

– موجز بودن یا اقتصاد کلمات شعر یعنی چه؟
موجز بودنِ شعر یعنی شعر دارای کمترین واژه باشد.و توضیحات اضافه نداشته باشد. چامک دارای حجم واژه های اندک در سطر ها و تعداد سطرهای اندکی می باشد. شعر نباید دارای حشو باشد..(حشو یعنی دو کلمه در شعر که یک مفهوم و معنی را جهت تاکید داشته باشند)
کلمه ای در آن نباشد که اگر آنرا برداریم اتفاق خاصی در مفهوم رخ ندهد و جمله به هم نریزد.
موجز بودن شعر درجه ی اعتماد شاعر به درکِ خواننده را نشان می دهد. برای موجز کردن شعر ، باید سطرها یا بندها را تا جایی که می شود کوتاه کنیم . کمترین و بهترین واژه ها را انتخاب کنیم.

– سادگی و امروزی بودنِ چامک یعنی چه؟
وظیفه ی شعر کوتاه نوین ، وادار کردن خواننده به تفکر و رساندنِ او به مفهوم و عمق است. بنابراین باید کاری کرد که خواننده فقط درگیر مفهوم شعر شود و از درگیر شدن با معنی کلماتِ سنگین دور باشد. به همین دلیل در شعر کوتاه نوین غالبا از واژه های کهن و غیر امروزی ، استفاده نمی شود . یعنی ساده ترین شکل کلمه که به راحتی قابل درک باشد ، بکار برده می شود‌. - می شود گفت ، چامک با ساده ترین و کمترین واژها ، مفهوم پیچیده ای را بیان می کند. اگر چه نیاز امروز، استفاده از اصطاحات و کلمات امروزی است.. اما استفاده از کلمات غیر کتابی (گفتاری عامیانه) در چامک ممنوع می باشد. چرا که از حالت شعر به ترانه تبدیل خواهد شد.

– قالب شعر کوتاه یعنی چه؟
شاعرانی ، علاوه بر مشخصات عمومی شعر کوتاه نوین ، مانیفست ها ( قوانین) اختصاصی ای برای چامک ها در نظر گرفته اند و برایش نام انتخاب کرده اند. تا اواسط دهه ی نود ، دهها قالب و مانیفست برای شعر کوتاه نوین ارائه گردید که میزان موفقیت آن بستگی به استقبال شاعران و خوانندگان شعر کوتاه داشته است. قالب های متنوعی مانند شعرک ، سپیدک در مرکز ، طرح و هاشور ، سه گانی موزون ، هساشعر در گیلان ، پریسکه در لرستان ، برووسکه در کردستان، سپکو شعر سپید کوتاه ، اخگرک ، چکه جایگزین هایکو، پریسار ، آذرخش و …. و غیره که هر کدام علاوه بر مشخصات عمومی شعر کوتاه ، مانیفست مخصوص به خود را داشته و موفقیت ها و فراز و نشیب هایی را داشته اند. پرداختن به مانیفست های تمامی قالب های شعر کوتاه نوین در این مقال نمی گنجد اما بطور مثال در مانیفست قالب سپکو اصل بر تکرارِ و تاکید یا فصل واژه است و در قالب چکه ، اصل بر بدون فعل بودنِ بندها

چند نمونه چامک یا شعر کوتاه نوین:

بر پشت بغضم می کوبد
دستی که دروغش
گیر کرده در گلوی باورم
(اخگر کرفکوهی)

تمام سهم از جاده
پیچیدن
در خیال توست
(معین گشتی)

کف کرده ام
همچو موجی
که در ساحلِ خویش
سرگردان است
(حسن طزری)

تختخوابِ فقر
کارتن های پیاده رو
(ایمان شفیع)

علاقمندان به شعر کوتاه نوین می توانند نمونه ی صدهها چامک را ( همه ی قالبهای نوین ) در تارنمای ادبی چامک سرا به آدرس زیر بخوانند:
http://www.wesa.ir


با ارادت ... سعید فلاحی

کاربرانی که این نوشته را خواندند
این نوشته را 21 نفر 27 بار خواندند
محمد علی رضا پور (28 /10/ 1397)   |

تنها اعضا میتوانند نظر بدهند.

ورود به بخش اعضا